Polyvagaal theorie: stress, angst & trauma bij hoogbegaafde mensen

Boekenclub Bijeenkomst Verslag

Polyvagaal Theorie: Nervus Vagus – dr. Luc Swinnen

• Mirjam Baaré

Deze boekenclubbijeenkomst ging over stress, angst en trauma en de invloed hiervan op de werking van het brein, gegeven door Dr. Luc Swinnen. Hij is arts, licentiaat en statisticus en zijn passie is de impact van emoties op het functioneren van mensen. Hij publiceerde in tal van internationale en nationale tijdschriften en is een welbespraakt spreker op congressen. In ‘Activeer je Nervus Vagus’ neemt Dr. Swinnen ons mee over hoe wij door onze nervus vagus stress en angst in ons hele lijf voelen.

Stress, angst en trauma

Stress, angst en trauma: thema’s die bij hoogbegaafden vaak tot vragen leiden. Lange tijd zochten we de antwoorden in onze hersenen, maar het boek ‘Activeer je Nervus Vagus’ brengt ons op een ander idee. De nervus vagus, loopt door het hele lichaam en staat in contact met al je organen. Geen wonder dat je stress en angst in je hele lijf kunt voelen. Het goede nieuws is: je kunt via diezelfde nervus vagus ook positieve boodschappen aan je lijf geven. Verbinding maken met anderen is daarvoor cruciaal, hierover later meer in dit blog. Dit inzicht ligt aan de basis van het werk van de neuropsychiater Stephen Porges. Luc Swinnen vertaalt de inzichten van Porges naar heel concrete handvatten die de nervus vagus positief stimuleren. Zo kun je stap voor stap je veerkracht versterken, je angst verminderen en stressgerelateerde klachten een halt toeroepen. Aan bod in het boek komen onder andere de polyvagaaltheorie, het zenuwstelsel, en triggers voor nare en ook fijne gevoelens. En natuurlijk worden technieken om de nervus vagus te activeren belicht.

Nervus Vagus: de polyvagaal theorie

De nervus vagus vertrekt achter het brein en gaat door het hele lichaam heen: vertrekt achter het brein door het hele lichaam. Een van functies van deze vagus is om connecties te leggen en op zoek te gaan naar mogelijkheden om de wereld als veilige plek te zien en te kijken waar hij contact kan leggen met anderen. Als je geen connecties legt, dan kan je niet coreguleren. Bijvoorbeeld als ik mijn zenuwstelsel, psyche en stress/angst/kwaadheid/woede, wil beheersen, dan kan ik dat alleen maar doen met behulp van iemand anders door ‘in te loggen’ op zijn zenuwstelsel: je reguleert je emoties met behulp van de emoties van iemand anders.

Er zijn twee delen van de nervus vagus: dorsaal en ventraal. Als je in een stresssituatie zit, dan kan je vechten of vluchten, wat al een betere verdediging is dan niks doen. Je dorsale vagus zorgt er namelijk voor dat je niks kan doen, je bent verlamt. Maar je hebt ook nog de ventrale vagus, welke na de dorsale vagus is ontstaan, deze zorgt voor een nog veiligere manier dan vechten of vluchten: het zorgt voor connectie. De ventrale vagus zorgt er namelijk voor dat jij kan connecten met andere mensen. Je ziet op de hele wereld een drang naar connectie, je wil graag connecten met de mensen die je kent. Hierdoor kom je namelijk tot rust en voel je je veilig en beschermt.

Eigenlijk is het zo dat in het oudere dorsale deel trauma’s worden opgeslagen en met het nieuwere deel, het ventrale deel, de trauma’s van mensen opgelost kunnen worden, namelijk door het leggen van connecties.

Klachten na corona

Tijdens en na de corona tijd hebben heel veel mensen het erg moeilijk gehad en zijn er veel klachten ontstaan. Hoe komt het dat men na corona zo moeilijk heeft en dat er zoveel klachten zijn? Het antwoord is: de nervus vagus. Door corona kon je niet coreguleren of connecties met elkaar leggen, want je kon elkaar niet zien en daardoor zijn er zoveel klachten ontstaan. Dus door corona waren er te weinig contacten, waardoor mensen zoveel problemen hebben ontwikkeld.

Toen Luc Swinnen dit ontdekte ging hij het boek ‘Activeer je Nervus Vagus’ schrijven.

Drie netwerken in het hoogbegaafde brein

In het boek wordt, naast de nervus vagus, ook geschreven over de drie netwerken in het brein: Default Mode Network (DMN), Salience Network (SN) en Central-Executive Network (CEN). De DMN is, net als de nervus vagus, ook altijd op zoek naar contacten. Oftewel ons brein als ons zenuwstelsel zijn bedraad om contacten te leggen. Het DMN is vooral actief wanneer we niet focussen op de gebeurtenissen rondom ons, zorgt voor creativiteit, empathie, rust en inzicht. Dit DMN werkt dus alleen als je niks anders doet, als je iets anders gaat doen zoals piekeren of voor een scherm zitten of werken, dan gaat dit netwerk uit en gaat je brein over in het CEN: het uitvoerende brein. Dit netwerk is verantwoordelijk voor veeleisende, gefocuste mentale activiteit. Mensen die veel werken, zitten dus veel in hun CEN en komen maar weinig in hun DMN: hierdoor hebben ze veel rommel in hun brein omdat ze niet in het DMN komen en het brein dus in feite niet tot rust kan komen.

Het is dus belangrijk dat wij vaker in ons Default Mode Network komen, om zo ons brein op te ruimen en rust te gunnen en op die manier open komen te staan voor empathie en creativiteit, waarmee wij weer betere connecties kunnen leggen met de mensen om ons heen. Ook is het belangrijk dat wij onze nervus vagus op de juiste manier stimuleren, zodat wij onze trauma’s kunnen verwerken en minder stress ervaren doordat we genoeg connecties kunnen leggen.

‘Tijd heelt alle wonden’ klopt dus niet helemaal, het heelt niet alle wonden. Je moet er namelijk zelf iets aan doen: activeer je nervus vagus op de juiste manier en zorg ervoor dat je brein genoeg rust krijgt.

Meer weten over dit thema? Kom dan bij de cursus over de polyvagaal theorie die Talentissimo in 2023 organiseert!