Hoogbegaafden kunnen wél automatiseren

Hoogbegaafden kunnen wél automatiseren

Deze column wordt geschreven door dr. Noks Nauta (foto hierboven, door Gijs de Kruijf). Zij is arts niet praktiserend en psycholoog. In 2000 ontdekte ze dat ze (zeer) hoogbegaafd is en zag tegelijk een groot tekort aan kennis over hoogbegaafde volwassenen. Sindsdien verzamelt en verspreidt zij kennis over hoogbegaafdheid bij volwassenen en senioren en kennis over zeer hoogbegaafden. Dat doet zij grotendeels vanuit het IHBV, een kennisinstituut waarvan zij medeoprichter en erebestuurslid is. (www.ihbv.nl). Zij geeft presentaties en workshops, schrijft artikelen en boeken. Een deel van haar boeken is te vinden in de webshop van het IHBV (Webshop – IHBV). Voor Talentissimo schrijft Noks Nauta over haar ervaringen en gedachten rondom hoogbegaafdheid. 

Op LinkedIn las ik dat hoogbegaafde kinderen moeite zouden hebben met ‘automatiseren’. Ik reageerde daarop dat ik meen dat dat dan niet door de hoogbegaafdheid als zodanig komt, maar omdat je voor het automatiseren vertrouwen nodig hebt dat je iets kunt. Om te automatiseren moet je kunnen loslaten. Je moet bijvoorbeeld niet meer elke som opnieuw uitrekenen, maar gewoon het antwoord ‘weten’. Als je geen vertrouwen hebt opgebouwd dat je dat kunt, zijn dit soort situaties lastig. Maar hoogbegaafden leren ook lopen en fietsen en zwemmen. Allemaal gedrag dat je eerst stap voor stap doet en dan kunt zonder erover na te denken.

Door je intelligentie heb je juist het vermogen om veel te onthouden en dat automatisch te reproduceren, maar als je dat te krampachtig doet, werkt het averechts. Wat helpt is zelfvertrouwen opbouwen, ruimte krijgen om dingen op de eigen manier te leren. En vooral je nieuwsgierigheid kunnen gebruiken.  

Om het automatiseren te laten gebeuren, moeten instructies aansluiten bij iemands manier van leren. Een valkuil kan zijn dat iemand het allang snapt, maar denkt: zo gemakkelijk kan het toch niet zijn…. gaat twijfelen en blokkeren. Dan bouw je geen vertrouwen op.

Om te leren heeft de hoogbegaafde ook steun nodig om de eigen nieuwsgierigheid te voeden. Frans Corten beschreef ooit een cliënt die was ‘gestopt met willen’. Als kind kreeg hij niet de ruimte om zich op zijn manier te ontwikkelen, zijn nieuwsgierigheid stopte en ook het leren. 

Stop met beweren dat hoogbegaafden het automatiseren niet leuk zouden vinden. Als je dat als ouder of leraar blijft zeggen, gaan ze het zelf geloven. Met automatiseren kost een procedure steeds minder tijd en energie en die kun je weer voor iets anders (leukers) inzetten.

Toepassen

• Heb jij zelf knelpunten ervaren met het automatiseren? Welke?
• Herken je de belemmeringen bij het automatiseren die hierboven staan beschreven?
• Hoe steun jij je (klein)kind op een positieve manier met leren automatiseren?
• Hoe gebruik jij als (groot)ouder jouw nieuwsgierigheid?

Meer lezen over nieuwsgierigheid

Bodewes, D. (2022). Schaamteloos nieuwsgierig. Boom.